“Tâm lý học thành công” Carol S. Dweck - Bài học từ sách

daisanbooks.com

Mình biết đến tư duy cố định và tư duy phát triển thông qua các video và bài viết trên mạng nhưng không hiểu rõ hết lợi ích của tư duy phát triển và tác hại của tư duy cố định. Cuốn sách “Tâm lý học thành công” (Mindset: The New Psychology of Success) của tác giả Carol S. Dweck là kết quả nghiên cứu của tác giả trong suốt thời gian dài làm việc trong ngành tâm lý học. Qua cuốn sách này tác giả đã giúp mình hiểu rõ hơn các kiểu tư duy bằng những ví dụ của những người nổi tiếng như vận động viên thể thao, giám đốc điều hành và những người bình thường như trẻ em, học sinh và sinh viên đại học. Sự khác biệt về tư duy là sự khác biệt lớn nhất giữa người luôn nỗ lực để thành công và những người không nỗ lực. Hãy điểm qua một số nội dung hay của cuốn sách.

Như thế nào là tư duy cố định và tư duy phát triển?

Người có tư duy cố định tin rằng phẩm chất, năng lực và khả năng là cố định, mỗi người khi sinh ra đã có sẵn những tài năng nhất định và chúng ta không thể thay đổi. Ngược lại, người có tư duy phát triển luôn có niềm tin rằng với sự nỗ lực sẽ nâng cao bất kỳ phẩm chất, năng lực nào. Với tư duy cố định, con người luôn cố gắng chứng tỏ bản thân tài giỏi và khát khao sự hoàn hảo ngay lập tức. Đây cũng chính là lý do họ sẽ thất bại. Khi thất bại, họ phán xét mình không đủ tài năng hoặc tệ hơn nữa họ đỗ lỗi cho người khác. Sau đây là ví dụ về một bếp trưởng với tư duy cố định: Bernard Loiseau là một bếp trưởng người Pháp nổi tiếng và ông có một nhà hàng được xếp hạng ba sao - hạng cao nhất của tạp chí Guide Michelin, tạp chí bình xét nhà hàng ăn uống có uy tín nhất Châu Âu. Trong năm 2003, nhà hàng của ông bị tụt hai điểm từ 19 điểm (trên tổng số 20) xuống 17 điểm và ông cũng tự tử vào thời gian này. Chính sự thất bại đã tạo nên một vết nhơ đầy ám ảnh, con người theo tư duy cố định như ông không thể nào chịu nỗi. Người có tư duy phát triển, họ thích học hỏi bởi vì nỗ lực thay đổi sẽ cải thiện khả năng. Khi gặp thất bại sẽ không làm mất đi sự hứng thú, giúp cho họ hăng say hơn để tìm ra giải pháp và rút kinh nghiệm để làm tốt hơn. Bởi vì không ai trở nên hoàn hảo nếu không nỗ lực.

Thiên tài có cần phải nỗ lực?

Để trả lời câu hỏi này, hãy nhìn vào các tài năng nổi bật trong thể thao mà tác giả đã viết trong cuốn sách. Billy Beane là một tài năng bẩm sinh, nhưng anh thiếu tư duy nhà vô địch. Khi Beane mới học lớp 11, anh đã là cầu thủ ghi được nhiều điểm nhất trong đội bóng chày, là tiền vệ trong một đội bóng đá, và là cầu thủ đánh bóng giỏi nhất đội bóng chày - anh đánh được 500 điểm ở trong những giải đấu khó nhất quốc gia. Tài năng của anh là điều không thể chối cãi. Cơn ác mộng bắt đầu khi anh chuyển lên chơi ở giải đấu lớn hơn. Mỗi lần đánh trượt là một điều không thể chấp nhận đối với anh, tinh thần ngày càng suy sụp. Tuy nhiên, Beane không làm gì để đối mặt với tính huống này vì anh người có tư duy cố định. Nhân tài bẩm sinh thì không cần rèn luyện hay sự giúp đỡ từ người khác nên anh mắc kẹt bởi chính tài năng của mình.

Sự rắn rỏi về tinh thần và trái tim có sức mạnh hơn nhiều lần so với những lợi thế về thể chất. Tôi vẫn luôn nói vậy và tôi luôn tin như thế. Michael Jordan

Michael Jordan không được sinh ra với tài năng bẩm sinh, nhưng được biết đến là một vận động viên chăm chỉ nhất. Jordan đã từng bị loại khỏi đội bóng rổ của trường trung học, nhưng anh không cho đó là thất bại, hay là mình không có tài năng. Với tư duy phát triển, anh lao vào tập luyện hăng say từ 6 giờ sáng. Cho đến khi vào đại học Bắc California, anh vẫn không ngừng cải thiện điểm yếu. Sau khi thua trận chung kết, anh càng hăng say luyện tập ném bóng hàng giờ để chuẩn bị cho giải năm sau. Tinh thần không ngừng học hỏi luôn theo anh, mặc dù anh đang ở đỉnh cao của thành công và danh vọng. Thất bại luôn có mặt trên hành trình chinh phục thành công của mọi người cho dù bạn là ai. Nếu thiên tài không có tư duy phát triển thì họ không bao giờ biết cách đối mặt và chiến thắng thất bại. Họ sẽ bị thất bại chôn vùi cùng với tài năng thiên phú của mình.

Sự thay đổi tư duy?

Tác giả có đưa ra một số tình huống thực tế và cách phản ứng của hai loại tư duy trên. Từ đây bạn có thể tìm ra mình thuộc kiểu tư duy nào. Carol cũng khẳng định “Sự thay đổi tư duy không phải là việc thực hiện một số mẹo nào đó”. Sự thay đổi là đưa góc nhìn tích cực vào trong cuộc sống, để góc nhìn ảnh hưởng lên suy nghĩ, cảm xúc và hành động. Hãy hỏi những câu như: “Mình có thể học được gì từ chuyện này? Lần sau khi rơi vào tình huống này mình sẽ làm gì?” Khi đối mặt với khó khăn hãy vạch ra một kế hoạch cụ thể và rõ ràng, sau đó kiên trì thực hiện kế hoạch đã vạch ra. Một điều nữa, sự thay đổi cần được duy trì. Bởi vì tư duy phát triển không bao giờ thay thế sạch sẽ được tư duy cố định như bạn thay linh kiện bị hư cho chiếc máy tính. Luôn thực hành thay đổi tư duy giúp cho tư duy phát triển trở nên áp đảo và trở thành tư duy ra quyết định trong cuộc sống của bạn.

Nếu thấy thú vị, bạn có thể tìm đọc quyển sách để tự mình cảm nhận hết được kinh nghiệm và kiến thức của tác giả. Với mình, những câu chuyện trong cuốn sách giống những trải nghiệm của bản thân trong quá khứ. Lớn lên với một tư duy cố định và đang bước vào hành trình của thay đổi tư duy.